De omslag. In het zuiden zijn de vendanges (wijnoogst) al begonnen; in de Loire en Bourgogne staat de oogst er aan te komen, in de Alsace volgt eind september. Rode bieten rooien, knoflook poten voor volgend jaar, aardbei-uitlopers uitplanten. De tomatenoogst loopt af — laat-vruchten plukken voor chutney en confiture. In de bergen begint de eerste echte kou.
Kies je departement op de klimaatkaart om actuele waterrestricties en weersinformatie voor jouw plek te zien.
- Waterrestricties bij droogte (Propluvia)
Bij droogte legt de prefect per departement restricties op. Vier niveaus, oplopend van vigilance tot crise. De moestuin valt zelden onder de strengste maatregelen, maar de besproeiingstijden worden wél beperkt.
Wat uit de moestuin komt verschilt per streek, en wat ermee gekookt wordt ook. Eén recept per klimaatzone — Bretagne pakt de zee, de Pyreneeën grijpen naar de schapenkaas, de Provence stapelt het zomerblad op.
Far breton aux pruneaux
Het signature-dessert van Bretagne, en september is pruimentijd. Een dik beslag van eieren, melk, suiker en bloem, met geweekte gedroogde pruimen erin (pruneaux d'Agen — eigenlijk Sud-Ouest, maar de Bretonse traditie heeft ze omarmd). Lang in de oven tot goudbruin, lauw of koud serveren met een glas cidre.
Tarte Tatin
De omgekeerde appeltaart uit hotel Tatin in Lamotte-Beuvron (Sologne) — appels gekaramelliseerd in boter en suiker, deksel van zanddeeg erop, in de oven, omgekeerd op een schaal. September brengt de eerste echte appels: Reine des Reinettes, Boskoop, Granny Smith. Het origineel gebruikte stevige cuisson-appels die hun vorm houden — geen Golden Delicious.
Tarte aux quetsches
De paarse pruim (quetsche) is dé september-vrucht van de Alsace en Lorraine. Tarte aux quetsches: zanddeegbodem, half doorgesneden quetsches strak naast elkaar met snijvlak omhoog, een eierroom-flan ertussendoor, korte kaneel-suiker over. In de oven tot het sap karamelliseert. Met een glas Gewurztraminer vendanges tardives erbij.
Pissaladière niçoise
De Provençaalse "pizza" zonder kaas en tomaat: een dikke laag heel langzaam gekarameliseerde uien (anderhalf uur op laag vuur) op een licht briochedeeg of dunne pizzabodem, daaroverheen ansjovis in een ruitpatroon, zwarte olijven (Nyons of Niçoise) erbij. September is de maand: de uien-oogst is binnen, de zomerdrukte voorbij. Gesneden in vierkanten, lauw geserveerd als apéro of borrelhap.
Tartiflette
Het seizoen opent in september. Het origineel: aardappelen, ui, lardons, witte wijn, en een hele reblochon de Savoie (AOP) in twee gesneden, met snijvlak omlaag op het geheel, alles in de oven tot de kaas gesmolten is. Eigenlijk een uitvinding van de Syndicat de Défense du Reblochon uit de jaren 80 — maar inmiddels onbetwist Savoyaards icoon. Eerste herfst-tartiflette als bergsweater.
Cœur de Bœuf
Solanum lycopersicum
De Provençaalse vleestomaat: hartvormig, 300–600 g, zoet en vlezig, weinig pitten. Onmisbaar in tomate à la mozzarella e…
Haricot Tarbais
Phaseolus vulgaris
IGP-erkende witte boon uit het zuidwesten. Dunne schil, romige textuur — onmisbaar in cassoulet en garbure. Klimmer, kla…