Juridisch

Hoofdregel (artikel 671 Code civil): Tenzij een lokale gewoonte (usage local) anders bepaalt of een specifieke titel anders regelt, gelden de volgende afstanden tot de erfgrens:

• Plant met uiteindelijke hoogte ≤ 2 meter: minimaal 0,5 meter van de erfgrens
• Plant met uiteindelijke hoogte > 2 meter: minimaal 2 meter van de erfgrens

De afstand wordt gemeten vanaf het hart van de stam tot de erfgrens.

Buurman kan eisen dat de plant gerooid wordt wanneer deze te dicht staat (artikel 672). Dit recht verjaart niet door tijdsverloop, behoudens bewezen prescription trentenaire (30 jaar dezelfde situatie + eigenaar wist het).

Overhangende takken (artikel 673):

• De buurman mag eisen dat overhangende takken gesnoeid worden — hij mag ze niet zélf afzagen.
• Wortels en uitlopers die de erfgrens overschrijden mag de buurman wél zelf wegsnijden.

Praktijk: check vóór planten altijd het plan local d'urbanisme (PLU) van de gemeente. Veel gemeentes hebben aanvullende regels (afstand tot openbare weg, type haag toegestaan).

Sancties: civiele procedure bij de tribunal judiciaire van de plaats waar de grond ligt. Geen administratieve boete.

Toegestaan zonder beperking:

• Regenwater uit daken (let op: niet uit asbestcement-daken of behandelde houten daken) opvangen in tanks of regenputten
• Gebruik buitenshuis voor: moestuin, gazon, autowassen, vloeroppervlakken reinigen

Toegestaan binnenshuis met aanvullende regels:

• WC doorspoelen
• Vloeren wassen
• Wasmachine (mits filtersysteem en behandeling)

Vereisten voor binnen-gebruik:

• Aparte leidingen (geen verbinding met drinkwaternet — disconnexion totale)
• Etiketten "eau non potable" op alle leidingen en kranen
• Verklaring aan de gemeente (déclaration en mairie) als het systeem op het rioolnet aansluit
• Jaarlijks onderhoud en logboek

Voor moestuin alleen: geen verklaring nodig, geen vergunning. Wel raadzaam: jaarlijks filter reinigen en eerste regenwater bij begin van een bui omleiden (first flush).

Subsidie mogelijk: sommige régions en départements geven subsidies voor regenwatertanks vanaf bepaalde inhoud. Check bij de regionale milieudienst (DREAL).

Let op: in gebieden met restricties d'eau (Propluvia) blijven die restricties gelden — ook voor opgevangen regenwater dat al in de tank zit, in sommige gevallen niveau "crise".

Vier niveaus van restrictie (vastgesteld per departement door de préfet):

Niveau	Praktijk voor moestuin
Vigilance	Sensibilisatie. Geen verplichting, wel aansporing zuinig om te gaan.
Alerte	Besproeien tussen 20:00 en 8:00 toegestaan; overdag verboden.
Alerte renforcée	Idem als Alerte; sproei-uren kunnen verder beperkt zijn (vaak max. 8 uur per dag).
Crise	Besproeien moestuin meestal nog toegestaan, maar zwembaden bijvullen, autowassen en gazons sproeien zijn verboden. In sommige departementen óók moestuinbesproeiing verboden.

Wat wél altijd mag (alle niveaus):

• Druppelirrigatie (goutte à goutte) — vaak expliciet uitgezonderd
• Handmatig water geven met gieter
• Opgevangen regenwater gebruiken (behalve in sommige crise-situaties)

Hoe vind ik mijn restrictie? Live status per departement op propluvia.developpement-durable.gouv.fr — de officiële kaart. De situatie kan binnen één week veranderen.

Sancties:

• Contraventie van klasse 5: maximaal 1500 € boete (3000 € bij recidive)
• Code de l'environnement art. R. 216-9

Praktische tip: abonneer je op de RSS-feed of e-mailmeldingen van je préfecture (rubriek "sécheresse"). Iedere arrêté wordt daar gepubliceerd.

Wat verandert er sinds 1 januari 2024?

Elk huishouden moet toegang hebben tot een oplossing om organisch afval (biodéchets) te scheiden van het restafval. Concreet betekent dat:

• Individuele huishoudens met tuin: een eigen composteringsbak of -hoop volstaat
• Huishoudens zonder tuin: de gemeente moet een oplossing aanbieden (bornes d'apport volontaire, collectieve composters in de wijk, of huis-aan-huis-ophaling)

Voor de moestuinier: niets verplicht — wie al composteert voldoet ruimschoots.

Wat mag in de compost (vuistregel):

• Groente- en fruitresten, koffiedik, eierschalen
• Snoeiafval (gehakseld), gras (in dunne lagen)
• Stro, bladafval
• Karton (klein gemaakt, zonder inkt-glanzend)

Wat niet:

• Vlees, vis, zuivel (trekt ongedierte aan)
• Geverfd of behandeld hout
• Asse van kolen of behandeld hout (asse van zuiver houtvuur mag in beperkte mate)
• Zieke planten (mildiou-tomaten bijvoorbeeld)

Sancties: voor particulieren is er momenteel geen administratieve boete. De wet legt de verplichting op gemeenten om een oplossing te bieden, niet op individuen om te composteren. Een gemeente kan wel haar eigen reglement opleggen.

Praktisch — gemeentelijke compostbakken: Veel gemeenten geven een gratis of gesubsidieerde composteur uit (composteur communal). Vraag bij de service environnement van de mairie.

Sinds 1 januari 2019 mogen particulieren geen synthetische chemische gewasbeschermingsmiddelen meer kopen, opslaan of toepassen. Glyfosaat (de werkzame stof in Round-Up) valt hier expliciet onder.

Wat is wél toegestaan voor particulieren:

• Producten met label EAJ — Emploi Autorisé dans les Jardins (specifiek toegelaten voor amateurs)
• Produits de biocontrôle (biologische bestrijdingsmiddelen): bordeauxse pap, Bacillus thuringiensis tegen rupsen, neemolie, etc.
• Substances de base (in Europa goedgekeurde basisproducten): brandnetelaftreksel, heermoesaftreksel, melk tegen meeldauw

Sancties:

• Verkoop aan particulier door winkel: tot 75.000 € boete, mogelijk 6 maanden gevangenisstraf (art. L. 253-17 Code rural)
• Gebruik door particulier: contraventie klasse 5 — tot 750 € boete
• Bezit/opslag: idem

Wat te doen met oude voorraad? Oude flessen mogen niet in restafval of in de gootsteen. Inleveren bij een déchèterie met een rubriek déchets diffus spécifiques (DDS) — gratis voor particulieren.

Voor de moestuinier:

• Onkruid: handmatig, mulchen, geen-spitten, paillage
• Plagen: voorkomen door diversiteit, vruchtwisseling, gezelschapsplanten (compagnonnage)
• Schimmel: bordeauxse pap (toegestaan), preventief in bio-tuin

Sinds 1 juli 2022 geldt het verbod óók voor openbare ruimtes en privé-tuinen toegankelijk voor publiek (camping, vakantieparken, parken bij bedrijven).